Толышә хәлғи ләшкәрәвонәти потенсиал.

Чымы хосә бывон ијән һовон! Аз чокнәј беј и кәрә де гылә ҹәрә хәремшуноси че ҹо- ҹо хәлғон әлеһдә хосијәтику гәпымон жәј. Әвән бәрмаләј ки, һар етнос ыштә мижи ризоныш һесте, ыштә хосијәти, ыштә спесефикә потенсиалоныш һесте. Һәмән чәвондә һар гыләјни иглә хосијәтику дијәрој. Чонәј биним Хыдо одәмон дыләдә бә ки чокә зынәј, ҹо гылә хонәхош жыго чијкуш мәһрум кардә. -Жыго гылә бәјәнды мандә вотәј һесте ки, филәғәт ым ја ҹо гылә милләт , ја гылә хәлғ- мусигипәрәсте ја жыго ҹо чијон. Әјән бывотом хәлғон ҹо- ҹо мижи барәдә немесон философ Гердери вејыш вотә.- Баһандәнән- әј ве хәлғон барәдәш нывыштә. Аз бы барәдә ве вахтон һежо фамәм, чәмә хәлғи хосијәти , мижи барәдә чич воте бәбе. Толышон ком фајәшон һесте, че чичику мәһрумин? Һа диәкән бы барәдә но- пегәт кардејәдә, демы тасыбәкә, бәмы ымоныш воте:» Нә бевәҹә, нә чокә хәлғон һестин- ымон һәмә че етноси дыләдә дәчәј жимони ијән мижи чәмисә омән, дәчәј ысәтнә жимони шәраити (рәвимони). Шымә әмәни толышон чокнәј характеризә әкәјон, парсәме чәјку? Чәмә ком чокә вердымон һесте? Әмә де чичи ыштәни пекырниеј бәзнемон?- « Шымә ҹангбозә хәлғијон- дәрһол ҹәвобыш дој әј- толышон сәрхосијәт ыме, әвон һежо ҹигәмандә ҹангәвор быән, әвон веј пенә фајәјнә ләшкәрәвонәти потенсиалышон быә». -Һәлбәт ки , аз әј чок зындәм ки, чәмә хәлғи бә дынјо торыхи чокә тојфоныш доә, һәмән ҹо- ҹо ләшкәрәвонәти дастгонәдә ыштәныш нишо доә, дештә әнәтарсәти. Аз чәмә ҹо- ҹо вахтон гәһрәманоным зынә. Манде һич бәчымы вир чы мижи чәмә хәлғи сәрхарактер беј омәни. -« Шымә, хосә проефессор ыштә зынәј росниеј бәзнејон бәмы? Боморо ым ве марағине? « Хосәли –ҹәвобыш дој әј- һәдәјон мандәм бәты! Әҹәбән хәлғијон шымә ! Шымә чиче дештә тарихи омуте ғал бедәнијон? Ыштә хәлғи вырә дынјо тарихәдә бочи нәведәнијон? Әвән сәросте че тыркон кучи отәми жинтоно, шымә ыштә одәмику быә гирәвонку фәр- фәри фојдә пегәте зындәнијон, манде бәштә тарихи марағ нишо дој лазиме»! -« Шымә рост вотдон хосә профессор, биним кәјнә гирәвә барәдәјон воте. Әмә сәростәдә ыштә гирәвон око дој зындәнимон- иглә одәмәти гирәвон неј, һәмән тәбиәти ијән ҹо гирәвонән жәго. Манде шымә һич фамедәнијон чәмә интелектуалә ошемон карде һолән һежо чә тыркон тови жинтоно дәкырјә бә пучи бешә? Чәмә һәмә тарих ијән чәмә һәмә гәһрәманон әвон бәштә номышон нывыштә! Чәмә һәмә бә даст вардәјон тыркон дәтырышон жә пегәтәшоне! Мијонә мәктәбонәдә, али мәктәбонәдә бәмә һар чи, һар кәси, һар вырә тырк беј омутдәбин. Хәлғи жәгошән гыно ни.. Деј бәчәмә Толыши ханиәти әвон Ланкони ханијәти вотдән… -« Чокнәј аз виндәм бинош карде алими- ысәт һәни толышон дыләдә овҹи, ростбемони рымуз чидә, чәј фәрһәнги, тарихи ијән зывони. Веј толышон , биним кәјнә бә тырки гәп әжәнин, ысәт иглә толышиәдә гәп жәјдән, бәштә әғлон ыштә зывони омутдән. Толыши ресананс бә чәши гынидә! Ым меҹузәј- озик омәј әв, дынјо тарыхәдә жыго чијон ве кам- кам бедән, милли ростбемонәдә! Ассмилијасија гырд педәјә! Чы гирәвәку фојдә пегәтән шымә»! –Чок бәј вотдәм аз- шымә чәмә потенсиали барәдә кырт бывотән, биним чокнәј һәни шымә чәј номон гәте».- Ијо әј бинош карде…» Дынјоәдә кам хәлғон һестин, биним се һәзо сорон тарихи дырози бәвон ризи тәмшо карде быбу. Шымә толышон- хошбәхтә хәлғијон. Шымә тарих ыштә бино детобә чәмә рогардыши и һәзоминә сори нимәку пегәтдә. Шымә әнкон кадусијон, биним Каспи конфедератсијадә быән, веј ҹангбозә хәлғ быән, биним һәмә бы һәндәвәрәдә жијә хәлғон тавутәдә. Зындон чымы хосәли, Александр Македојавож дештә ләшкәри омәј бә Задракарт беше( ысәтнә Сәри биним Мәзондоронәдәј) чәј сәрмәхсәд семинә Дара думо егынје быәни, хәшихуни чәмисә зәминон дамәдә гәтым карде быә- де каспи нысо- чәми дашти. Зындәш чәј вә ки пебырише? Һа- һа шымә әнкә кадусијон! Иминә чәј де кадусијо ҹангәвонијәдә , кадусијон нишошон дој ки, бо кәләнтәрә сәркәрдә ијо рушнә ризә чидәни, еһанә әв де Толышстони зәмини дамәдә дәвардеш быпијоше. Әве әј ыштә вәш дој бә думо. Фактики игләлијә хәлғ ым че тлышон әнконин- биним Кәләнтәрә Александри вәшон пебыришоне- ыми ыштә виро һич кәјнә бемәкән! Ты бәнәј сәводинә одәми, мәвужи шымә номинә әнкә кадусијон сәркәрдә Артагрессесику мәсәјоне, биним әһәмәнијон чарон чәјку чәш жәјдәбин, тарседәбин! Чәјо Һуррәмијон һымыҹыми сәрдор Бабәки бә вир бујәнән! Ым һымыҹым нәвминә әсри толышә һымыҹем беј. Әвән аросте Бабәки де хәлифи ҹангәдә дәбохтыше,әвән дәј веј бевәҹ рәвијәј. Манде Бабәки ләшкәрәвонәти тарихәдә ком гәһрәманәти ризәш огәте! Чәјо Әләмути ислами дәвләт. Шымә Һәсән Сәббаһи барәдә зындон- Бандон сиприш! Әј ыштә вахти гырд пенә фајәјнә фојдәјнә- рымузәвонә шәбәкәш оәншбе. Чәј ассасинонку һәмә бо марде тарседәбин. Әвән шымә әнкәј! Дырозә гыләј вахти ым әнәзынә мандә ислами дәвләт, ве товнијә әбжорбе, бә хосијән че тыркон: Сәлҹугон чәјку бәнәј отәшику әтарсин! Шымә мәвужи Сәфәвијон тобјонкујән зындон, Шејх Сәфиәддин Әрдәбили, софә хунә толышбе! Чәј мијонә толыши зывононәдә шеерон ысәтән мандән. Баһандәнән әј!» -Аз ијо че алими сыханым бырниме»- Охо ым зубидә одәмон һәмәјни ве вахти бәнәј тырки ҹәрышон кардә! Тыркон һәмә дәрси китобонәдә ымони бәнәј Озобижони тарихи ијән фәрһәнги вәслә беј нывыштәнхо» « Еһ ту быкәнән шымә бәвон- озик омәј профессор- ки чәвон дәрси китобон һандә? Һәлә ҹури тимсалон һестин чымисә веј јавә, биним әвон хачпәрәстон тарихи бәштә ном нывыштән..Бәвон папе мәбән! Шымә ыштә кој быкән!» « Шымә зындон ижән бинош карде әј- бы регионәдә гырд зумандә ләшкәри дастә толыши хани ләшкәр быә… Чари ләшкәрәдә биним пеш Загафгазија бә Русија империја һәндәвәр даир беј , 24 гылә толышә јаранал һестбеј әјо.»- Иј аз ижән дамә бим: Һәлә Ҹаһандорә Сәрзәмини ҹанги гәһрәманон барәдә вотдәниш! Иглә Һәзи Асланов һежо вәсе! Ысәт әв Озобижонәдә бәнәј озобижони гәһрәманәти символи едоштә бедә.. Ыштәнән че конҹо жыго сыханон омедән, филәғәт ҹанги орәх- орәхәдә әв де маршал Баграмјани тови кыштә быә? Профессори зевылә сырәш карде, чәјо жыго ҹәвобыш дој:-» Охо ым ве чочинә, әвомә гәпе! Чыми вәјнә Иван Христофорович Баграмјан Һәзи Асланови хотош веј әпи, бәј чок ғурб әнәј! Әв ыштә нывыштәјонәдә чәј барәдә веј чокә сыханоныш нывыштә. Әвән чок бәрмаләј ки, чәј бәвәдә кыште чә вахтнәни Озобижони компартија иминә катиб Мирҹәфәр Бағырови дасти кој, биним че Лаврент Берија дыләдуст беј» -Аз Баграмјани нывыштәјоным һандә- әв ыштән че Һәзи Асланови барәдә бәнәј озобижоныжи барәдә нывыштә!»- « Шымә Забил бы барәдә сәрости зындәнијон, чымы сыханыш бырнише профессори- Баграмјани китоби дасти нывыштәјонәдә әв Һәзи Асланови бәнәј толышиш нывыштә. Манде бәвәдә сәвети сензура Главлити- ым нывыштәјыш чапыш кардәни, әве әјо толыши вырәдәш озобижоныжыш нывыштәшоне. Һмән ыштән зындәш жыго һол бәвәдәјни СССРИ сијасәти мижбеј. Диәјәкә еһанә ысәт ки биним толыши ләшкәрәвонәти потенсиали барәдә китоб нывыште быпијоше, жыго бешедә чанд ло киотоб бәгыниеј.Аз пештыпурим жыго чи һукмән бә дим бебәшеј. Манде детобә бә вахти бәпе толышон ыштән бәштә тарихи гәһрәманәти ләзон ошонә быбун» орохнише профессори. Ыштәни пекырнијеку аз бә оҹымыш омәм! Әве аз ымруж бы барәдә дешмә дарды- дыл карде рајсә омәјм, чымы хосә бывон ијән һовон! Аз пештыпурим Толышстони озод кардебәпешт, толыши ләшкәр регионәдә гырд гылә зумандә ләшкәронәдә бәбеј! Әве аз бә оҹымыш омеј һоләдә , ымруж чәмә ләшкәрәвонәти оләтәдә шымә вәдәм еһандыме! Толыши ләшкәри сәркәрдә- забити оләтәдә. Быжи Толышстони Республика ләшкәр- чәмә хәлғи марағон гәрдәниәкәш! Быжи Толышмтони Республика- чәмә ноҹә кишвәр! Быжи Толышә хәлғ! Быжи ТМВ- чәмә һымыҹыми сәр рупор! Быжи Толышстон!