ВӘЈӘ – ТОЛЫШИ ОВҸИ ГЫЛӘЈ ВОСИТӘЈЕ

Чымы азизә бывон ијән һовон!
Ымруж аз бошмә гәп бәжем вәјә һәхәдә, чәмә хәлғи мәросими- тәсисотон`, чәј хосә адәтон гыләјни һәхәдә. Чымы` бошмә хыјзони`, чәј ғојмәти`, бә толыши бә шу ше, јаанки толышә –кинә- сәј- һәхәдә- гәп –жәј` фикым ни. Аз- әвотним- бәшмә -ки`, кәдә` толыши гәп жәј лозиме, әғылонән толышә руфәдә тәрбијә карде гәрәке.
Ымон һәммәј мәлумә һәғиғәтонин, һәмән`
чәвон- һәхәдә` чандә- кәрә- гәпымон –жә! дәвардә бәрномонәдә. Ијо` ымони –мызокирә- карде` зијодә које, чумчыко ымон һәммәј аксиомән.
Сыхани рости бәвотым бәшмә!,դադար бәмы –хош- омејдәнин есә- дәбисә- быә- ешаешинә- вәјон; одәмон ки ыштә әғылон хыртәо бырнедән՝, ғарз-ғулә кардедән ки, “боһојнә” вәјә быкән! Һәмән՝, есәтнә- вәјон- вејнијәдә՝ бәчәмә хәлғи адәт-әнәнә, бәчәј менталитети, бәчәмә имони зиддә` анә~ чијон һестин ки, мәвужи`, шымәнон- вејнијән- зәһләшон` шедә- чәвонку.
Әмма` мадәм ки, кали толышон боштә жыго мәслоһат зынедән вәјә карде, комон ни дејәвон. Быдә жәгоән быбу.
Чымы пијәј, есә бој, ҹо чије.
Аз` чандә- вахтонин` бә- думотим!- чәмә- вәјон- һәхәдә. Мәғолонымән- нывыштә!, әмма` димым дәжә ки, әвони бывғандым бә “Толышпрес”. Һәмән, чанән быбо, аз толышә мојнәм, бәмы ајб бәбе
кали мәсәлон бә дим бекарде.
դադար
Интаси бы ружонәдә һәмсыхан бим` де -чәмә –гыләј- сипириши, әжом -карде ки`,
әв` кали- чијон- бывоты- бәмы.
Сыхани рости`, һич ыштәнән –чәш- кардедәныбим- ки, -чымы- ым- сыхан` жыго- хош бо! -бә сипириши.
Әј` тарифыш- карде- мы-
ки`, жыго- гыләј- парсым- доә- бәј. Чәјо` дәманде`
чәвон һар гыләјни- һәхәдә- һартәрәфә-
бо мәлумот дој.
Сыхани- охојәдә` аз- парсәјм- сипиришику- ки`, омә- бәрномәдә- чичион?- һәхәдә –гәп- быжәном- чоке. “Һежо`- чыми -һәхәдә гәп быжән!,” – вотыше әј- бәмы,- ыштә бәрномә- номијән`- бынә `“Вәјә-` Толыши овҹи гыләј воситәје”.
դադար
Әве, чымы азизон, есә бәшмә бәвотем һәмон՝- ә- сипиришон- бәмы- вотә- сыханон.
– Ты бызын?, Лејла ханым, – сипириш дәманде бәштә гәпи, – тыркон мәһз- де -мәчити, де- дәфни- мәросимон, де мәрсијә, бәштә- мәлон- һисоб՝, һәммәјсә- бәнавән՝,- де вәјон воситә ассимилјасијәшон кардә әмә…”
– Быбахшән мыни, Бојли, сәнырәсәјм! Чокнә охо?- әвон- дешмә- вотәјон- чәми!- тыркышон кардә әмә? Бәмы`- рәседәнин- ымон!
-Иjо чич һесте ки!- вығандышоне- бә- Толышстон` тыркә дин хадимон. Чәмә хыдопәрәстә хәлғ мәҹбур манде ки, бә тырки сыхан быкә дејәвон. Әнывыштин- чы –мәрсијә- вангири- бә- тырки`, толышонән` вангир- әгәтин- бә -тырки.
Жәго-жәго`,
и кәрән- бнемон` һәммәј тырк бәмон! Чәјоән` чәмә- һәмон- ә –мәросимон- һәмм~әј` шин` тырки- зывонәдә. Чәјо чәмә мардон сәнгонә сығонсә бә тыркишон нывыште: Фылонкәсов` фисонкәс` фылонкәс оғлу! Чәмә анә речинә фәмилијон – “зоә”, “сон” ијән ҹо сыханон` мандин- һәммәј- бимон` “оғлу”` ијән “гызы”!
Де минволи чәмә ҹәми ономастикә бы тырки!
Әве`, Лејла ханым, әвон` пусты-лу- бин –ки`, тырк быкән әмәни!
Ты`- чок-чоки- ыштә- јодәдә -огәт!,- ыштә сыханыш идомә карде сипириши. – һар –гылә- одәми- жимони` һестыше- сеглә -лынгә: одәм бә дынјо омедә, боштә вәјә кардедә, ијән бә -Хыдо рәһмәт шедә. Чы лынгон һар гыләјни һестыше ыштә илаһи мәно. Чәвон һар гыләјни`
гыләј мәросиме. Әве` әвон- һәммәј` һежо` һакимијәти- нәзорәти жијәдә бә. Тырконән- мәһз- чә- лынгон- һәммәјышон` пегәтә бәштә нәзорәт, дәмандән` бо- әмәни` тырк- карде. Әмәнән` һостон-һостони егынијәмон бәчәвон тәлә!
Охо~
чә –лынгон- һар –гыләјни` һәмән- чәмә- милли -коде!. Ым –код- ки- дәгиш -бе`, одәм- ыштәнән! дәгиш бедә. Мәсәлән, толыши ә код дәгиш беәдә`, әв бедә ҹо хәлғ! Вејнә толышон` де- рој- есә` тырк- бән! Ты бовә быкә бәчымы сыханон, нә мәктәбон басте, нә чәмә -зывони- сәпе- ноә- бә- ғәдәғә,
нә чәмә навәдә шә зоон тәғиб, нә зиндон, нәән ҹо- зылләтон- ан~ә –тәсирышон- бәни –бәчәмә- хәлғи`, некники` паспортәдә` фәмилијә- бә- тырки- нывыште. Јаанки` сәнгонә- сығисә` чәмә- мардон- номи! бә тырки нывыште!
Ымон –һәммәј` бә һар хәлғи психикә, бәчәј мәнәви-психоложи- овғати` јолә~ тәсир нишо дојдән, чәј- милли –симо! бынычып- дәгиш- кардедән. “Ваһид Озорбојҹони”- нахшә –кәсәкәсон` чокышон-
зынә -ымон! Быдә` чәмә толышон әвом ныбун!.
Вахт, вәдә омә рәсә, дынјо чандә хәлғон осәмән,
әмәнән бызнәмон,
кије чәмә дуст, кије чәмә дышмен!
Чәмә бәлон мојә чиче?
դադար
– Чок, шинә Бојлим, ымони сәрәсәјм, әмма иглә әј дәнырәсәјм ки, вәјә чы гынош һесте ијо?, – хәбәм сәј чәјку.
-Ај чымы балә, чәмә- толышон՝ һәлә~ һытән фили гушәдә! Ты чок-чоки нәзәр сәғандош`, бәвиндеш ки, вәјә- ијо!` иминә рестәдә мандедә!
Бој!, деты –бә- иҹо –дијә- быкәмон`, чиче вәјә? Һәлә` мандә- чијон- бынәмон-
бә- и- тон. Чандә? одәмон бә иврә гырдә бедән вәјәдә, гуш дојдән бә маһнејон, рахс кардедән. Гирәм- бы- вәјонәдә- маһнејон –һәммәј- һандедән- бә- тырки, рахсә- һәвон- номонышон- һәммәј~` ноә бә тырки,
чан? cор- гәрәке- ки,- бә –вәјә- шәкәсон тырк быбун?! Бој`
есән` -дијә- быкәмон- бәчәмә- есәтнә- вәјон! Фик быдә, толышон- һәммәј -хәј-дыво- дојдән` тырки зывонәдә! Бәвон вотеәдән ки, зә, фылон-фылони зоә, бочи? ыштә` инә зывонәдә хәј-дыво дојдәниш,—– бәты вотедә ки, ајбехо, бәчәмә вәјон видео лентон чәмә һамсијә тырконән дијә кардедән, быдә әвонән сәрәсын әмәни!
Ым гыләј чочинә које! Ты бини!
чәмә- хәлғи- ағылышон- чанә~ чәшпушнә кардә ки, толышон есә ыштәнәдә нин! Охо- чокнә?- бәзнеш- воте- ки, ә сыхани вотә толыши ағылыш, мәнтығыш һесте! Әв һич одәмән ни! Әв гыләј роботе, зомбије! Тыркон чичышон пиједә`, әјән- кардедән –де- толышон! Тикәј- де- мәҹази- бывотом`, толыш есә бәнә гылије, тырки чичыш пиједәбу, ә бырһозијән тошедә чәво!
Һәлә- ыми- вотедәним- ки, бәштә- камәдә-вејәдә- һурмәт- кардә- һич- гылә- хәлғ` жыго ғәләт кардедәни!
Ես -Бы –вырәдә- ыштәным- огәте нызнәј, парсәјм чәјку: Бәс чыми һич чорәш ни?
– Һа, чымы ағылмандә кинә, лап чокы воте, – де шојво՝ ҹәвобыш дој сипириши! – Һәлбәттә һестыше!
Де- ә- рој- ки- әмәнышон тырк кардә՝, дәјән әмә- бәпе- огардәмон! бәштә толышәти!. Ыми- бәты- бывотым- ки՝, есә чандә толышон, мәсәлән, Ашурәдә` мәрсијон- вотедән бә толыши, ыштә мардон- сәнгонә- сығисә` номон нывыштедән бә толыши. Ымон һәммәј чокә коонин! Ән чокә
коән әве ки, есә чәмә шаирон маһнејон нывыштедән бә толыши, чәмә чандә мығәннијонән` әвони һандедән бә толыши! Дијәро бочи бышәмон? Һежо чәмә Милли телевизијәдә шымә чандә гылә жәго толышә маһнејон дојдәшон, әмәнән` де- ләзәти` гуш дојдәмон бәвон! Есә гәдә-гәдә толышон вәјонәдә гәп жәјдән, хәј-дыво дојдән ыштә нәнә зывонәдә. Чандә одәмон һестин ки, ыштә -әғылон- вәјон` әнҹәх бә толыши дәвонедән. Чы коон ғыјмәт` веј~ јоле! Чәмә- толышә- руф` жыгонә`
гәдә~-гәдә~ огардедә бәмә! Есә толыши гәп жәј ја маһне һанде һәни` ајбә ко һисоб бедәни! Хысусән ҹывонон ки, есә веј һәмрәғин бәштә нәнә зывони`, ым` мыни` лап- веј шо кардедә! Чәмә ҹывонон
есә-есә дәрәседән ки, тыркон мәғсәд чиче, әвон һежо пијәшоне ки, әмәни` әсорәтәдә- огәтын!, тырк быкән,! чәмә хәлғи мәһв быкән! Иншаллаһ, ымон һәммәј чәмә хәлғи бә овдонә бебәкан!
Демијән` сипириши` сә- кардыше ыштә сыхан`, ше` олхарте ыштә тахтисә.
Есә`, чымы хосә толышон, аз чич бывотым бәшмә?
Чич лозимбе`, сипириши вотыше! Ымијән бывотым ки, де сипириши гәп жәј бәпештә, навкоән хошым нәвој жәго дәбдәбәјнә вәјонку, есә гырд дәгиш бәм. Есә` Азән! сәрәседәм ки`, чәмә вәјонәдә әмә ыштә инә зывонәдә гәп жәнинимон, маһне һандәнинимон, хәј-дыво доәнинимон! Гирәм бә вәјәдә тырк һестебу, быдә бынышты гыләј толыши тоно, әвән` быдә- тәрҹумә –быкә- боәј- һарчи.
Бовә быкән бәмы, һа чымы азизгирамијон, бәвәдә әвон һәнијән веј һурмәт бәкан бәмә!
Ә хәлғ` ки ыштән һурмәт нојдәни бәштә, ҹо хәлғ` һич вахти` һурмәт нибәка бәј, ыми огәтән ыштә јодәдә!
Ыштә хәлғи ғыјмәти бызнән, һурмәт быкән бәј, һовә бәшмә ғыбон! Быдә толышә зоә` быстәны- боштә` толышә кинә, быдә –толышә- вәјәдә- маһне- баһандын толышә зывонәдә, быдә һар гылә толыш хәј-дыво быдә -бә –бәги- ијән –вәју` ыштә нәнә зывонәдә! Быми!~ -бәвотен -вәјә! Быми` бәвотен толышә вәјә!
Хыдо хыванди быкә чәмә хәлғи ијән чәмә зывони! Хыдо һежо вәјә ғысмәт быкә, толышә вәјә ғысмәт быкә бәчәмә хәлғи! Һар ружон вәјә быбу, толышә вәјә быбу, чәмә хосә толышон!
Боән, һурмәт бынәмон бәштә мардәкәсон, толыши бынывыштәм-он чәвон
ном-фәмилијә. Быдә һандәкәсон һәммәј бызнын ки`, толыш һытедә бы ғәбәдә!
Имом Һусејни Ашурә мәросимон һәммәј толыши зывонәдә дәвонәмон! Быдә мәсәкәсон һәммәј бызнын ки, толышонин бо Кәрбәло шуһәдон јас огәтәкәс!
Ыштә јодәдә чок-чоки огәтән: Әмә` гыләј јолә хәлғи авлодимон, әмә` тырк нимон, әмә толышимон! Тарыхәдә номымон һесте!
Быжијы озодә толышә хәлғ!
Быжијы толышә зывон!
Быжијы озодә Толышстон!`
Быжијы Толышстони Милли телевизијә!