АХМӘХ ҺЕЖО ДЫШМЕНЕ!

Чымы азизә толышон!
«Ахмәх», «сәмә», «камсәр», «бемәхә», «беағыл», «корәфам», «ҹындо», «дивинә» ијән кали ҹо сыханон~ бә- мәјдон бешән` бәшәри сивилизасијә лап сыфтәнә мәрһәлонәдә. Бә -одәмон һе`жо- чочин- омә`~ инсони кали һәрәкәтон, әве, жыго номонышон ноә бәвон. Боән фик быдән!, чәмә зывонәдә чандә гылә Јолон мәсәлон һестин~ ахмәхон барәдә: “Ахмәхә- одәми- ҹәвоб` там жәје. Ахмәхә- сәј- ҹәфо` лынгон бәкәшен. Ахмәхә- сә`
ды кәрә баршије. Ахмәхи- дәбәбастен- бә- ағылманди- лынги. Ахмәхә- сыпә` бә Овшуми! дәбәрыве.
Бә ахмәхи- сәлом- доәкәсән! ахмәхе. Ахмәх` бәштә- ыштәни- дышмене, бо ҹо кәси чокнә дуст бәбе?! Ахмәхи` печоштә! бәбе зынеј.
Ағыл синәдә әбыни`, сәдә бәбе. Ағыл сығәдә бејдәни, сәдә бејдә.
Ағыло һамсијә косә әбыни. Ағылонышон бекарде бә выжо~р`, һар кәси һырише ыштә ағыл. Ағылманд ағыл карденҹә~н, ҹындо жәше дәварде. Ағылманди~ умр выжарде~, сәфе` пепушије-пепушије дәварде. Ағылмандә жен пештыпуре бә кәмали, беағылә жен` бә ҹәмали. Ағылмандә жен бәвите бә а~р, беағылә жен бә тәнхо. Ағылманд әвотни ыштә зынәј, ҹындо әзыни` ыштә вотәј. Ағылманди и но~ј` дыш пегәте, сәфе` һа ноше~`, һичиш пеныгәте. Ағылманд пәјдо әкәни әмәни, ҹындо бәнә воши ебәме осмоно. Ағылмандә дышмен` чоке ахмәхә дустисә. Ағылманд ғәм бәһа, ахмәх ғырмоҹ. Ағылмандә- дышменику` мәтарс, ахмәхә- дустику` бытарс. Ағыло кам, зујәдә- веј- быәкәсику! бытарс.

Кали һолонәдә` ахмәхышон вотә`~ бә –Хыдо- еһкомон- әмәл- ныкардәкәсон. Әве` һаканә- жәго –сыханон- бедәшоне -илаһи мәно. Кали хәлғонәдә, мәсәлән, ҹындо бә одәми вотедән ки՝՜, һичмәсә, чәј әлօғәш бедә де ғәјби. Ислами ыштәнәдән кали жәго одәмон һәтто мыборәк һисоб бедән. Жыго зынедән ки~, бә жәго одәми гыне әбыни, бәчәвон хото гыне әбыни. Һар кәс бәпе комәг быкә бә жәләвони, һарды-һәш быдә бәј. Чәмә фарсә билон бә жәләвонә одәмон әрәби зывонәдә вотедән «укәлаје мәҹҹанин», јәне «ҹындоә мыдрикон».
Мылхәс, ахмәхи ном` чәј тәвилисә нывыштә быә, әве՝ жәләвон һежо чәши вәдәје. Ахмәх՝ бә одәми вотедәмон ки~, пенҹо синәдә` бәнә- корпә- әғыли- бәба- ыштәни. Да синәдә әғыли сәвод ныбе`-ныб~е, лығмон һисоб бәка ыштәни, һежо бәже бәштә синә!.
Нәғылонәдә ијән әфсононәдә веј вахти ахмәхон бәхт веј вардедә`,-
нек-ники ағылмандон. Әве чәмә толышон веј вахти вотедә~н, «Ағылманд но-пегәт карденҹән, ахмәх руј оваште». Урусонән жыго гыләј нәғылышон һесте – Бемәхә Иван. Чәмә кали нәғылонәдә быә кәчәлән` һәғиғәтәдә ахмәхи образе, әмма` чәј бәхт` һежо вардедә!. Әве толышон вотедән ки~`, ағылманд сәбәсојб бенҹән, ахмәхи` зоәш бәбе!
Мәдәнијәтәдән- бәнә- нәғылоне. Ахмәх веј вахти~` мысбәт мәноәдә вотедән бә одәми. Интаси ијо гыләј инфернал, јәне беовандә, нәһсә мәно һесте. Әве~ ахмәхәти՝ дини молјәтәдә!- око дојдән.
Әмма иҹтимои-сијоси жимонәдә` ахмәх` әнҹәх` мәнфи мәно дојдә. Фик быдән бә уруси тарыхәнывышт Карамзини сыханон. Әв вотедәбе ки, Русијә дыглә бәлош һесте: “Ахмәхон ијән роон”. Әв ахмәх вотеәдә, нәзәрәдә гәтедәбе нохсансојбә одәмон, һарчи выло кардәкәсон, бәдә әмәлсојбон.

Бочи? ахмәх анә хәтоје бо хәлғи. Чумчыко- чанә –бәдә- әмәлон- һести~н, һәммәј ахмәхику омедән. Ијуни висты- һафтәдә- быә бәрномәдә~ Лейла Додо гапыш жәј бошмә хәјоноткорон һәхәдә. Бәвәдә вотыме ки~, ахмәх –бо- ҹәсусон- бәнә- виндәј –гыләј- чије! Ым сыхани` һаканә нәгголон һәхәдән вотедән. Әмма` чыми вејән јолә фәрғыш ни, чумчыко нәггол- ыштәнән` бәнә ахмәхи гыләј чије. Әве, чәмә толышон вотедән: Ағылманд бәвоте ыштә виндә~ј`, ахмәх бәвоте ыштә мәсәј. Дештә де хосјәти ахмәх- быбу- ја- нәггол`, бә- пучи –бебәкан- һар- гылә- кој.
Әве, чымы азизгирамијон! Лејла Додо бәшмә мәслоһат ыме ки, дијәро бынәвән! aхмәхонку- ијән- нәгголә- одәмонку. Бәштә- кә- вамә`дән- әвони, һәмроәтијән мә`кән дејәвон. Әвон һежо нункун, ношукурин. Чанә быдош бәво~н, һежо каме! Бәвотен ижән быдә! Чанә веј быдош бәво~н, анән- бә- иштәфе -бомен.
Әвон һәмән чынығин.
И копугышон харҹ карде`, чәвон ҹон бебәше. Жәләвони һәмән һич гылә мәнтығыш ни. Чәвон- вотә- гәпон` вәрсәғен, ду-тәлбисин. Әвон` нәғыләдә жиједән. Жимон нәғыл ни, ыми чок зынедәшон!
Мылхәс, ахмәх` чы- бәлон -лонәје!
Әве, һар кәс бәпе` ыштә кој бызны!

Ахмәхи иглә чорәш һесте~, әвән бәнә мори` чәј сәј һырд кардеје! Ҹо рош ни!.
Есән боән дијәкәмо~н, ахмәхи фәрғыш чиче нормал, ағылмандә одәмику? Ахмәх` хәјоноткорисән хәтоманде! Хәјоноткори` һәмәкәс зынедә. Әве` һәмәкәс тон жәјдә чәјку, ыштә еһтијоти гәтедә.
Әмма` ахмәхи` кам одәм зынедә. Әве ахмәхику һарчи чәш бәбе карде. Ахмәх бә һар вырә ыштә сәј дәфырсынедә. Номус чиче, виҹдон чиче, әғидә чиче, дин чиче, имон чиче~`, ахмәх ымони зынедәни. Чәј нә абруш һесте~`, нә һәјо! Әве, ахмәхи- ијән- хәјоноткори- мојә` иглә вырәо пегәтә быә. Фәрғ әнҹәх бымәдәј ки, веј хәјоноткорон ағылмандин, әмма` ахмәхи ағылыш ни!
Ахмәх` ды ҹур бедә. Гыләјни пассив, ә гыләјни актив. Пассивә ахмәх` ыштәни` веј -бируз -дојдәни, ыштән боштә жиједә. Әмма активә ахмәх гыләј јолә бәлоје! Чуне бышош, әј бәвиндеш әјо! Бә һар вырә ыштә букә дәфырсынедә. Чәј амбисијонән ла~п јолин!, Ахмәх һежо подшоәти иддоәдә бәбе! Жыго бәзне~`, одәмон ән ағылмандә гылә әве! Бәвон дијә кардеәдә~`, ангыштә бә ғыч бардедәш: Илаһи, бочи офәјә ым ахмәхон?!
Ахмәхи сәводышән әбыни! Әмма жыго бәзне ки, ән сәводинә одәм` әв ыштәне! Дыглә сыхани бәјәнды` ангыл зынедәни- карде, әмма алимәти иддоәдәј!

Чымы хосә быјон ијән һовон! Бы вырәдә` гыләј мәсәлән бывотым бәшмә. Гирәм ахмәхон быәнәбәјн, бәвәдә чәмә фики ки оәгәти? Арәдә дијә кардедәмон бә ахмәхон, ыштән-боштә` сыредәмо~н! Ыштәни` овужнедәмон. Әвон` чәмә фики огәтедә~н. Чокнә бәвоте~н, бә ахмәхи бысырән`, әмма ыштә еһтијотијән быгәтән! Чумчыко ахмәх` ән јолә дышмене!
Хыдо һифз быкә шымәни ахмәхонку! Сәломәт бымандән!
Быжијы толышә хәлғ!
Быжијы Толышстон!
Быжијы Толышстони Милли телевизијә!